Günlük ortalama televizyon izleme süresindeki belirgin düşüşe karşın gençlerin yapay zekâ ve dijital platformlarla ilişkisinin güçlendiği gözlemlendi. Araştırmada, aynı yaş grubunun haber alma alışkanlıklarından sosyal medya kullanım sürelerine kadar pek çok veri mercek altına alındı.
Dijital okuryazarlıkta üç yılın karnesi
Dijital okuryazarlık düzeyi düşük olan gençlerin oranının 2022’deki yüzde 35,6 seviyesinden 2025’te yüzde 13,9’a indiği kaydedildi. Buna karşılık yüksek dijital okuryazarlık oranı aynı dönemde yüzde 29,4’ten yüzde 57,2’ye yükselerek dikkate değer bir artış sergiledi.
Araştırma sonuçlarına göre gençlerin yüzde 57,2’sinin dijital okuryazarlık düzeyi yüksek, yüzde 28,9’unun orta ve yüzde 13,9’unun düşük seviyede bulunuyor. Yaş gruplarına göre incelendiğinde ise 19-21 yaş aralığında yüksek dijital okuryazarlık oranının yüzde 62,4’e ulaştığı, 15-18 yaş grubunda ise bu oranın yüzde 53,4 olduğu tespit edildi.
Office programlarını etkin kullanabildiğini belirten gençlerin oranı yüzde 42’de kalırken dijital ayak izi farkındalığında tablo daha olumlu çizildi. Gençlerin yüzde 55,3’ünün dijital ayak izi farkındalık düzeyi yüksek, yüzde 44,7’sinin ise düşük seviyede ölçüldü. Elde edilen bulgular, çevrim içi ortamda bırakılan izler konusunda daha fazla bilinçlendirme ihtiyacına işaret etti.
Ekran başında geçen süre ve platform tercihleri
Katılımcıların yüzde 77,4’ü son bir ay içinde televizyon yayınlarını takip ettiğini ifade ederken her gün televizyon izlediğini aktaranların oranı yüzde 10,1 olarak belirlendi. Kadınlarda televizyon izleme oranı yüzde 80,4, erkeklerde ise yüzde 74,5 seviyesinde kaydedildi.
İsteğe bağlı yayın platformlarına yönelimin ivme kazandığı raporda, son bir ay içinde bu platformları kullanan gençlerin oranının yüzde 65’e yükseldiği belirtildi. Günlük kullanım oranı yüzde 9,7 olurken 2022’deki yüzde 40’lık kullanım seviyesiyle kıyaslandığında belirgin bir artışın yaşandığı ortaya kondu.
İnternet, yapay zekâ ve sosyal medya kullanımı
Son bir ayda internet kullanan gençlerin oranı yüzde 94,4 olarak raporlanırken günlük kullanım oranı yüzde 78,1 düzeyinde ölçüldü. Günlük ortalama internet kullanım süresi kadınlarda 4 saat 37 dakika, erkeklerde 4 saat 50 dakika olarak kayıtlara geçti. 19-21 yaş grubunun ortalama süresi ise 5 saat 10 dakikaya ulaştı.
Yapay zekâ destekli uygulamalara ilginin yüksek olduğu saptanan araştırmada, son bir ay içinde bu tür uygulamaları kullanan gençlerin oranı yüzde 74,9 olarak duyuruldu.
Sosyal medyanın günlük kullanım oranı yüzde 70,8, aylık kullanım oranı ise yüzde 89,2 ile oldukça yüksek bir seviyede belirlendi. Gençlerin günlük ortalama sosyal medya kullanım süresi 3 saat 24 dakika olarak hesaplanırken bu süre kadınlarda 3 saat 34 dakika, erkeklerde 3 saat 15 dakika şeklinde kaydedildi.
Kullanım amaçları sıralamasında “gündemi takip etmek” yüzde 86,6 ile ilk sırada yer aldı. Markaları takip etmek amacıyla kullananların oranı yüzde 52,1, çevrim içi alışveriş için kullananların oranı ise yüzde 46,7 olarak tespit edildi. Sosyal medyaya yaş sınırı getirilmesi gerektiğini düşünen gençlerin oranı yüzde 88,1 olurken bu sınırın en az 16 yaş olması yönünde görüş bildirdikleri aktarıldı.
Haber kaynağında sosyal medya liderliği
Haber almak için en çok başvurulan mecra yüzde 82,4 ile sosyal medya olarak belirlendi. Bu mecrayı yüzde 75,6 ile internet haber siteleri, yüzde 53,7 ile ise televizyon izledi.
Radyo dinleme oranlarında ise düşük bir seyir gözlendi. Gençlerin yüzde 28,8’i son bir ay içinde radyo dinlediğini belirtirken günlük dinleyici oranı yüzde 4,6’da kaldı. Kadınların günlük ortalama radyo dinleme süresi 33 dakika, erkeklerin ise 44 dakika olarak tespit edildi.
Türkiye İstatistik Kurumu’nun güncel nüfus verileri esas alınarak oluşturulan yaş ve cinsiyet kotaları çerçevesinde şekillenen araştırma, İBBS-2 düzeyindeki 26 ilde ikamet eden 7 bin 511 gençle bilgisayar destekli telefon anketi yöntemi kullanılarak tamamlandı.
