Türkiye, jeotermal enerji kaynakları bakımından dünyanın en şanslı ülkeleri arasında yer alıyor. Ancak bu devasa potansiyel, bugüne kadar ağırlıklı olarak elektrik üretimi ve konut ısıtmasıyla sınırlı kaldı. Jeotermal Enerji Derneği (JED) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Kındap, yaz aylarında zirve yapan klima kullanımının elektrik şebekesi üzerinde oluşturduğu baskıya dikkat çekerek, jeotermal enerjinin soğutma teknolojilerinde kullanılmasının stratejik bir zorunluluk olduğunu belirtti.
Klima kullanımı hızla artıyor
Ülkemizde 2025 yılı verilerine göre hanelerde 11 milyon civarında klima bulunuyor. Enerji Bakanlığı projeksiyonları, bu sayının 2035 yılına kadar iki katına çıkacağını öngörüyor. Bu durum, sadece konutlarda kullanılan klimaların elektrik tüketiminin 5-6 bin gigavatsaat seviyelerinden 12 bin gigavatsaat bandına tırmanmasına neden olacak. Kındap, sadece elektrik üretimine odaklanarak bu talebi karşılamanın sürdürülebilir olmadığını, şebekeyi rahatlatacak alternatif yöntemlere yönelmek gerektiğini ifade etti.
Sadece ısıtma değil, soğutma için de ideal
Jeotermal enerjinin sadece kışın ısınmak için kullanılacağı algısının yanlış olduğunu vurgulayan Kındap, gelişmiş ülkelerde bu teknolojinin uzun süredir başarıyla uygulandığını hatırlattı. Özellikle oteller, hastaneler, üniversite kampüsleri ve organize sanayi bölgelerinde jeotermal kaynaklı ısı pompalarının kullanılmasıyla, kışın ısıtılan binaların yazın da aynı sistemle soğutulabileceğini belirtti.
Bu entegre yaklaşım, 12 aylık enerji ihtiyacını tek bir merkezden yöneterek hem verimliliği artırıyor hem de elektrik şebekesinin üzerindeki yükü ciddi oranda azaltıyor. Kındap, "Yerin sabit sıcaklığından faydalanan bu sistemler, elektrik şebekesinin sigortası olabilir" diyerek, kamu otoritelerinin bu alandaki teşvikleri artırması gerektiğinin altını çizdi.
Ekonomik kayıpları önlemek için çağrı
Uluslararası Enerji Ajansı'nın verilerine göre, dünya genelinde soğutma kaynaklı elektrik talebi 2035'e kadar 1.600 teravatsaat artış gösterecek. Türkiye'nin bu süreçte yerli ve yenilenebilir bir kaynak olan jeotermali görmezden gelmesinin büyük bir ekonomik kayıp olduğunu belirten JED Başkanı, şu önerilerde bulundu:
Pilot bölgeler belirlenerek kamu yatırımlarıyla ilk örneklerin hayata geçirilmesi,
Hastaneler ve kamu binaları için jeotermal soğutma fizibilitelerinin hazırlanması,
Yerli mühendislik ve ekipman kapasitesinin bu alana yönlendirilerek yatırım teşviklerinin devreye alınması.
Türkiye'nin yaz aylarında artan soğutma faturasını düşürmek için jeotermal enerjiyi çok yönlü kullanmak, ülkenin enerji güvenliği ve ekonomik bağımsızlığı için kritik bir adım olarak değerlendiriliyor.
