Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Ticaret Temsilciliği'nin (USTR) 2 Haziran'da yayımladığı rapor, Türkiye ekonomisi için yeni bir risk oluşturdu. "Zorla Çalıştırılarak Üretilen Malların İthalatına İlişkin Section 301 Soruşturması Raporu" başlıklı belgede, aralarında Türkiye'nin de bulunduğu 54 ülke, zorla çalıştırma yoluyla üretilen malların ithalatını yasaklamada yetersiz bulundu. Raporda bu ülkelere yüzde 12,5 oranında ilave gümrük vergisi getirilmesi tavsiye edildi.
Toplam 98 sayfalık rapor, küresel ticarette haksız rekabete yol açan zorla çalıştırma uygulamalarını mercek altına alıyor. Değerlendirmede Çin, Japonya, Güney Kore, İngiltere, Vietnam ve Bangladeş gibi ülkelerle birlikte anılan Türkiye, "zorla çalıştırılarak üretilen malların ithalatına yönelik yasal yasak getirmeyen ve bunu etkin biçimde uygulamayan ülkeler" kategorisinde sınıflandırıldı. Soruşturma sürecinde Ankara'nın Washington ile hükümetler arası istişarelere katıldığı da rapordaki detaylar arasında yer aldı.
Tekstil, hazır giyim ve ayakkabı sektörleri mercek altında
Raporun en dikkat çekici bölümlerinden birini tekstil, hazır giyim ve ayakkabı sektörlerine yönelik değerlendirmeler oluşturdu. USTR, ABD Gümrük ve Sınır Koruma Birimi'nin (CBP) halihazırda yürürlükte olan 55 "Withhold Release Order" ve 8 "Finding" kararının altısının doğrudan bu sektörleri kapsadığına işaret etti. Zorla çalıştırma kaynaklı risklerin tarımdan elektroniğe birçok alana yayıldığı ancak bu üç sektörün en riskli alanlardan olduğu vurgulandı.
Uluslararası Çalışma Örgütü'nün (ILO) verilerine dayandırılan analizde, zorla çalıştırmadan elde edilen yıllık yasa dışı kazancın 63,9 milyar dolar olduğu belirtildi. Bu tutarın 35,4 milyar dolarlık kısmının imalat ve sanayi sektörlerinden kaynaklandığı hesaplanırken, kişi başına yıllık yasa dışı kazanç 4 bin 944 dolar olarak tespit edildi. Zorla çalıştırılarak üretilen pamuğun küresel tedarik zincirlerinde kullanılmasıyla haksız rekabet oluştuğu ifade edildi.
USTR, düşük işgücü standartlarının maliyetleri yapay olarak düşürdüğünü ve ülkeler arasında "dibe doğru yarış" yarattığını savundu. Raporda, bu durumun özellikle emek yoğun sektörlerde ülkelere yapay bir rekabet avantajı sağladığı ve diğer ülkeleri de standartlarını düşürmeye zorladığı kaydedildi.
Önerilen yüzde 12,5'lik ilave gümrük vergisine karşın, tekstil ve hazır giyim ürünleri için özel bir sistem üzerinde çalışıldığı belirtiliyor. Bu sisteme göre, ilgili ülkenin ABD'den yaptığı pamuk ve tekstil ürünleri ithalatı göz önünde bulundurularak daha düşük bir tarife uygulanabilecek. ABD'nin Türkiye'den yıllık yaklaşık 1 milyar dolarlık tekstil, hazır giyim, deri ve ayakkabı ithalatı yaptığı biliniyor.
USTR, soruşturmaları kapsamında 28 Nisan-1 Mayıs tarihleri arasında kamuya açık duruşmalar düzenleyerek sektör temsilcilerinin görüşlerini aldı. Temmuz ayında önerilen ek vergilere ilişkin kamuoyu görüşlerinin alınması ve ilave duruşmalar yapılması öngörülüyor.
