İzmir’in hafızası olarak kabul edilen ve Konak Meydanı’nın merkezinde yükselen Saat Kulesi, 1901 yılından bu yana kentin en ikonik yapısı olma özelliğini koruyor. Depremlerin yarattığı yıkımlara ve geçen yüzyılı aşkın zamana rağmen ayakta kalan kule, sadece mimarisiyle değil, hala ilk günkü prensiplerle çalışan mekanik saatiyle de dikkat çekiyor.
Denizli’den getirilen taşlar ve Marsilya’dan gelen mermerlerle inşa edilen kule, Fransız mimar Raymond Charles Péré’nin imzasını taşıyor. Yapım sürecinde halkın bağışlarıyla tamamlanan bu tarihi eser, 21 metreyi aşan yüksekliği ve estetik detaylarıyla döneminin mimari zevkini günümüze taşıyor.
Mekanik bir sadakat hikayesi
Kulenin dört cephesini yöneten 22 dişli çarklı sistem, 125 yıl önce nasıl tasarlandıysa bugün de aynı hassasiyetle çalışıyor. 1994 yılından beri bu tarihi mekanizmanın sorumluluğunu üstlenen üçüncü kuşak saat ustası Feti Pamukoğlu, yapıyı bir "evlat" gibi benimsediğini ifade ediyor. 68 yaşındaki usta, sistemin ağırlık ve yer çekimi prensibiyle işlediğini, altı günde bir kurularak düzenli bakımlarının yapıldığını belirtiyor.
Pamukoğlu, kuleyle kurduğu bağı şu sözlerle özetliyor: "Buradaki iş sadece teknik bir süreç değil, aynı zamanda büyük bir bağlılık gerektiriyor. Zor zamanlarımda buraya çıkar, pencereden denizi izleyerek huzur bulurum. Benim için burası bir sığınak ve terapi merkezi."
Tarihi depremlerden bugüne
Kule, 1928 ve 1974 yıllarında gerçekleşen şiddetli depremlerde hasar almasına rağmen her seferinde titizlikle onarıldı. Özellikle 1928’deki büyük sarsıntıda tepe kısmı çöken kule, dönemin imkanlarıyla yeniden ayağa kaldırıldı. Geçmişte üzerinde bulunan Osmanlı armaları ve tuğralar, 1927 yılındaki düzenlemelerle yerini Ay-Yıldız motiflerine bıraktı.
Çevresindeki binalar, ulaşım ağları ve hatta kıyı çizgisi bile değişse de Saat Kulesi, Konak Meydanı’ndaki yerini koruyarak İzmir’in değişmeyen tek noktası olmaya devam ediyor. Pamukoğlu, Türkiye genelinde bakımını yaptığı 36 saat kulesi arasında, İzmir’deki kulenin orijinalliğini koruma konusunda en başarılı örneklerden biri olduğunu vurguluyor.
